Chào bạn,
Hôm nay bầu trời thế nào?

1. Khi cảm xúc trở nên quá tải

Trong hành trình sống, học tập và trưởng thành, không ít người từng cảm thấy cô đơn, lo âu, buồn bã, mất động lực, hay tự trách bản thân dù không rõ lý do. Những cảm xúc này là trải nghiệm rất con người.

Tuy nhiên, khi chúng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc âm thầm ảnh hưởng đến giấc ngủ, việc học, các mối quan hệ và cảm nhận về chính mình, chúng có thể trở thành dấu hiệu của những khó khăn tâm lý cần được quan tâm. Trầm cảm và lo âu hiện là hai vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến nhất.

2. CBT – Khoa học và sự thấu hiểu

Cognitive Behavioral Therapy (CBT – Liệu pháp Nhận thức Hành vi) là một phương pháp trị liệu tâm lý đã được nghiên cứu và kiểm chứng rộng rãi trong nhiều thập kỷ. CBT được các chuyên gia sức khỏe tâm thần trên thế giới sử dụng để hỗ trợ những người đang gặp khó khăn với trầm cảm, lo âu, căng thẳng kéo dài, hoảng sợ, cũng như những vấn đề trong các mối quan hệ và thích nghi cuộc sống.

Điểm đặc biệt của CBT là sự kết hợp hài hòa giữa tính khoa học và tính thực tiễn, giúp con người hiểu rõ chính mình và từng bước thay đổi theo hướng lành mạnh hơn.

3. Nguyên lý cốt lõi: Suy nghĩ – Hành vi – Cảm xúc

CBT dựa trên một nguyên lý nền tảng:
Cách chúng ta suy nghĩ và hành động có ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc của mình.

Không phải lúc nào hoàn cảnh cũng là nguyên nhân khiến ta đau khổ, mà thường là cách ta diễn giải và phản ứng với hoàn cảnh đó. Khi những suy nghĩ tiêu cực hoặc méo mó xuất hiện lặp đi lặp lại (như “Tôi không đủ tốt”, “Không ai thực sự quan tâm đến tôi”), chúng dễ dẫn đến hành vi né tránh, thu mình hoặc tự chỉ trích, khiến cảm xúc ngày càng nặng nề hơn.

4. Niềm tin lõi – Gốc rễ vấn đề

CBT không chỉ tập trung vào những suy nghĩ xuất hiện ở bề mặt, mà còn đi sâu hơn để khám phá niềm tin lõi – những niềm tin sâu xa mà mỗi người hình thành về bản thân, về người khác và về thế giới xung quanh.

• “Tôi không đáng được yêu”
• “Thế giới là nơi không an toàn”
• “Người khác rồi cũng sẽ làm tôi thất vọng”

Khi những niềm tin này mang tính tiêu cực, chúng có thể duy trì lo âu, buồn bã và cảm giác cô lập trong thời gian dài.

5. Quy tắc sống và Giả định

Từ niềm tin lõi, mỗi người thường hình thành các quy tắc sống và giả định để bảo vệ bản thân:

• Quy tắc sống (Phải/Nên): “Tôi phải luôn mạnh mẽ”, “Tôi không được làm phiền người khác”.
• Giả định (Nếu/Thì): “Nếu tôi không thử thì tôi sẽ không thất bại”, “Nếu tôi làm hài lòng mọi người thì tôi sẽ không bị bỏ rơi”.

Những quy tắc này đôi khi trở nên cứng nhắc và khiến ta mệt mỏi, lo lắng hoặc né tránh những trải nghiệm quan trọng.

6. CBT giúp thay đổi như thế nào?

Trong CBT, người tham gia được đồng hành để:

• Nhận diện các kiểu suy nghĩ tự động và niềm tin không còn phù hợp.
• Hiểu mối liên hệ giữa suy nghĩ – cảm xúc – hành vi.
• Học cách thay thế suy nghĩ cực đoan bằng những góc nhìn thực tế, cân bằng và nhân ái hơn.
• Thực hiện hành động nhỏ: Quay lại các hoạt động vui vẻ, kết nối với người khác, đối diện nỗi sợ.

7. Lợi ích của CBT

• Giảm lo âu và cảm xúc tiêu cực kéo dài.
• Cải thiện tâm trạng và khả năng đối phó với căng thẳng.
• Tăng sự thấu hiểu bản thân và khả năng tự điều chỉnh cảm xúc.
• Hình thành kỹ năng tâm lý bền vững.

8. CBT phù hợp với ai?

• Đang trải qua lo âu, buồn bã, stress hoặc cảm giác bế tắc kéo dài.
• Muốn hiểu rõ hơn về suy nghĩ, cảm xúc và phản ứng của chính mình.
• Sẵn sàng tham gia một quá trình học hỏi và thực hành chủ động.

CBT không đòi hỏi bạn phải “mạnh mẽ” hay “hoàn hảo” ngay từ đầu, mà bắt đầu từ sự tò mò, sẵn sàng quan sát và chăm sóc chính mình.

9. CBT dành cho sinh viên

Đặc biệt hữu ích trong việc hỗ trợ:

• Áp lực học tập, thi cử và định hướng tương lai.
• Lo âu xã hội, tự ti và so sánh bản thân.
• Khó khăn trong các mối quan hệ bạn bè, gia đình.
• Quản lý cảm xúc và stress trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng.